chatgpt-handleidingen/README.md

# ChatGPT-handleidingen

Stap-voor-stap handleidingen voor het bouwen van Custom GPT's in ChatGPT voor het onderwijs.
De derde reeks naast de Dify-handleidingen en de Copilot-handleidingen: dezelfde fictieve school,
dezelfde zes agents, dezelfde voorbeelddocumenten, maar gebouwd in de GPT-editor van ChatGPT.
Gemaakt door LeX Consultancy B.V. Alle voorbeelden spelen op Het Voorbeeldcollege (fictief);
schermen vastgelegd in ChatGPT op 21 september 2026, in een werkruimte van ChatGPT Business met
Nederlandse interface. Accountgegevens en bestaande GPT's zijn in de beelden vervaagd.

Licentie: CC BY-SA 4.0 (documenten en beelden) en MIT (scripts), zie LICENSE.md.
Eigenaar en contact: Guido van Dijk, guido@l-e-x.nl, guido@ai-netwerk-limburg.nl.


## De vijf reeksen naast elkaar

Dezelfde zes agents, gebouwd in vier omgevingen, zodat je kunt oefenen in het platform dat je
school al heeft. Kies de reeks die bij jouw omgeving past.

| Reeks | Waar je bouwt | Wie mag bouwen | Kies deze als |
| --- | --- | --- | --- |
| [dify-handleidingen](https://git.lexconsultancy.nl/guido/dify-handleidingen) | Dify (eigen account of eigen server) | Iedereen met een account | Je wilt het mechaniek zien: kennisbank, eigen tools, poortwachter, een mens in de lus |
| [dify-guides](https://git.lexconsultancy.nl/guido/dify-guides) | Dify, Engelstalig | Iedereen met een account | Je werkt in het Engels of internationaal |
| [copilot-handleidingen](https://git.lexconsultancy.nl/guido/copilot-handleidingen) | Microsoft 365 Copilot Chat | Elke collega met een schoolaccount | Je school draait op Microsoft 365 en je wilt niets extra's regelen |
| [chatgpt-handleidingen](https://git.lexconsultancy.nl/guido/chatgpt-handleidingen) | ChatGPT, Custom GPT's | Alleen met een betaald abonnement of werkruimte | Je hebt al een ChatGPT-werkruimte op school |
| [gemini-handleidingen](https://git.lexconsultancy.nl/guido/gemini-handleidingen) | Google Gemini, Gems | Elke collega met een schoolaccount | Je school draait op Google Workspace for Education |

Alle reeksen: CC BY-SA 4.0 voor documenten en beelden, MIT voor de scripts. De Python-scripts in
`_gereedschap` maken van de teksten een PDF, bouwen de dia's en de uitlegvideo's; je hebt ze niet
nodig om de handleidingen te volgen of om een agent te bouwen.

## Inhoud

| Map | Titel | Voor wie | Omvang |
| --- | --- | --- | --- |
| 01-schoolgids-assistent | Bouwen in ChatGPT: de Schoolgids-assistent (de GPT-editor van begin tot eind, met de schoolgids als kennisbestand, model kiezen, delen) | Beginners | 18 pp. |
| 02-ouderbrief-assistent | Bouwen in ChatGPT: de Ouderbrief-assistent (schrijfwijzer als kennisbestand; de GPT vraagt eerst en herschrijft dan; ouderapp en website) | Mentoren, teams communicatie | 10 pp. |
| 03-toetsweekplanner | Bouwen in ChatGPT: de Toetsweekplanner (rooster als CSV onder Kennis, code-interpreter aan, Excel als download; de volgorde van invullen die het formulier heel houdt) | Mentoren, Experimenteerruimte | 12 pp. |
| 04-lesmateriaal-check | Bouwen in ChatGPT: de Lesmateriaal-check (lesbrief in de chat, rapport op zeven UDL-punten, leerlingversie als Word; Handelingen als plek voor een zoektool) | Docenten, ondersteuningscoördinatoren | 12 pp. |
| 05-studiecoach | Bouwen in ChatGPT: de Studiecoach (lesbrief en studiewijzer compleet als kennisbestanden; uitleg met paragraaf, oefenvragen, planning, hints, geen antwoorden, mentor) | Docenten, mentoren | 11 pp. |
| 06-notulen-assistent | Bouwen in ChatGPT: de Notulen-assistent (transcript als bestand, verslag met vijf kopjes, Word in één keer) | Sectievoorzitters, notulisten | 11 pp. |

Elke handleiding heeft een ingevulde ontwerpkaart, groene kaders "Zelf kiezen", een hoofdstuk
"Maak hem van jou" met aanpassingen, opdrachten en een checklist, en een tabel die de GPT naast de
Dify- en de Copilot-versie van dezelfde app zet.

## Waarvoor is welke GPT

| GPT | Wat hij doet | Voor wie | Patroon |
| --- | --- | --- | --- |
| Schoolgids-assistent (01) | Beantwoordt vragen over de schoolregels uit de schoolgids, met hoofdstuk en Bronnen; verwijst door als het antwoord er niet in staat | Collega's, ouders (openbaar via link) | Kennisbestand, voorlezen |
| Ouderbrief-assistent (02) | Herschrijft een conceptbrief volgens de schrijfwijzer (B1, u, opbouw, lengte), vraagt eerst voor wie de brief is, en maakt berichten voor ouderapp, website of sociale media | Mentoren, teamleiders, team communicatie | Regels uit een kennisbestand toepassen op een tekst |
| Toetsweekplanner (03) | Vraagt leermomenten en moeilijkheid, verdeelt de toetsstof over de dagen volgens vijf planregels en levert een Excel-bestand als download | Mentoren, leerlingen via schoolaccounts | Vragen, rekenen, bestand maken met de code-interpreter |
| Lesmateriaal-check (04) | Beoordeelt een bijgevoegde lesbrief op zeven UDL-punten, geeft per ondersteuningsbehoefte drie aanpassingen voor de les en maakt een toegankelijke leerlingversie als Word | Docenten, ondersteuningscoördinatoren | Bestand in de chat, rapport, bestand eruit |
| Studiecoach (05) | Legt de lesstof uit die compleet als kennisbestand meegaat, geeft oefenvragen en kijkt na, beantwoordt planningsvragen uit de studiewijzer; geeft geen antwoorden op de opdrachten en verwijst persoonlijke berichten naar de mentor | Leerlingen via schoolaccounts | Meerdere kennisbestanden, gedragsregels als routes |
| Notulen-assistent (06) | Maakt van een geplakt of bijgevoegd transcript een verslag met vijf vaste kopjes, op verzoek als Word | Notulisten, sectievoorzitters | Tekst in, vast format uit |

## Wat je nodig hebt

- Een ChatGPT-account met een abonnement dat GPT's kan **maken**: Plus, Pro, Business (voorheen
  Team), Edu of Enterprise. Met een gratis account kun je GPT's wel gebruiken, niet maken.
- Voor school: een werkruimte van de school (Business, Edu of Enterprise). Daar worden gesprekken
  en bestanden niet gebruikt om modellen te trainen en is er een verwerkersovereenkomst mogelijk.
  In een persoonlijk Plus-account gelden de consumentenvoorwaarden.
- In het linkermenu van ChatGPT het kopje **GPT's** met rechtsboven **Maken**. Ontbreekt dat, dan
  heeft de beheerder van de werkruimte het maken van GPT's uitgezet.

## Wie mag bouwen, wie mag gebruiken

Dit is het belangrijkste verschil met de Copilot-reeks. Daar kan elke collega met een schoolaccount
in de gratis laag bouwen; hier moet de bouwer een betaald abonnement hebben, en leerlingen komen
er alleen in via accounts die de school beheert (13 jaar en ouder, met toestemming van ouders).

| Wat je wilt | ChatGPT gratis | ChatGPT Plus (persoonlijk) | ChatGPT Business, Edu, Enterprise (werkruimte) |
| --- | --- | --- | --- |
| Een GPT gebruiken via een link | Ja, met berichtlimiet | Ja | Ja |
| Een GPT maken | Nee | Ja | Ja |
| Kennisbestanden (tot 20 per GPT) | n.v.t. | Ja | Ja |
| Code-interpreter: Excel, Word, PowerPoint als download | n.v.t. | Ja | Ja |
| Handelingen (eigen API aanroepen) | n.v.t. | Ja | Ja, beheerder kan het beperken |
| Delen binnen de school, niet openbaar | Nee | Nee, alleen via link (openbaar) of GPT-winkel | Ja, per persoon of hele werkruimte |
| Niet gebruikt voor training | Nee, tenzij uitgezet | Nee, tenzij uitgezet | Ja, standaard |
| Verwerkersovereenkomst met de school | Nee | Nee | Ja |
| Leerlingen | Alleen 13+, met toestemming; niet aan te raden | Idem | Via accounts van de school, met de privacyfunctionaris |
| Gesprekken teruglezen als bouwer | Nee | Nee | Nee |
| Mens in de lus, meerstaps-flows, audio | Nee | Nee | Nee (daarvoor Dify, of OpenAI's aparte Agent Builder) |
| Kosten | Gratis | Per maand | Per gebruiker per maand |

Wat een GPT goed kan en de Copilot-agent in de gratis laag niet: echte kennisbestanden (de
volledige lesbrief plus studiewijzer in de Studiecoach, in plaats van een ingekorte tekst in de
instructie), bestanden als download in plaats van op een schijf, een zoektool of andere API via
Handelingen, en het snelle model dat in seconden antwoordt. Wat een GPT niet kan: een mens die
meebeslist, een flow met een poortwachter, en audio omzetten. Daarvoor staan handleidingen 5, 7 en
8 in de Dify-reeks.

Drie praktische bevindingen die in alle handleidingen terugkomen: kies onder **Aangeraden model**
het snelle model, want het zware denkmodel sloeg in onze test het kennisbestand over; vul eerst
model, bestanden en vinkjes in en dan pas de tekst, anders zet ChatGPT de tekstvelden terug bij het
aanmaken van het concept; en het gesprek in **Voorbeeld** wordt niet bewaard.

## Video's

Bij elke handleiding hoort een uitlegvideo van 5 tot 10 minuten (`video-*.mp4` in de map, met ondertitels ingesloten en
apart als `.srt`): de schermafbeeldingen uit de handleiding, verteld door een Nederlandse
computerstem, als lossere vertelling van dezelfde stappen en valkuilen. De tekst staat in
`video-script.md`; `_gereedschap/maak_video.py` bouwt de video opnieuw (ffmpeg, Pillow, edge-tts).

| Video | Duur |
| --- | --- |
| 01 De Schoolgids-assistent | 10,5 min |
| 02 De Ouderbrief-assistent | 6,5 min |
| 03 De Toetsweekplanner | 7 min |
| 04 De Lesmateriaal-check | 7,5 min |
| 05 De Studiecoach | 6,5 min |
| 06 De Notulen-assistent | 5,5 min |

## De GPT's zelf bouwen

Een GPT bestaat uit een naam, een beschrijving, een instructie, gespreksopeningen, kennisbestanden,
een aangeraden model en vinkjes voor de mogelijkheden. Elke map bevat `instructies.txt` met de
instructie om te plakken en de fictieve documenten om onder Kennis te zetten; de rest staat in de
handleiding. Een kwartier per GPT. Er is geen exportbestand zoals bij Dify.

## Zelf bouwen of aanpassen

Elke map heeft dezelfde structuur:

    handleiding-*.md      bron (dit bewerk je)
    handleiding-*.pdf     gebouwde uitvoer (staat in git)
    beelden/              schermafbeeldingen
    instructies.txt       de instructie van de GPT
    video-script.md       de tekst van de uitlegvideo
    video-*.mp4, .srt     de uitlegvideo met ondertitels
    build.py              bouwt html, pdf en docx: python3 build.py

Alles in een keer: `python3 _gereedschap/bouw_alles.py`. Vereist python3-markdown, google-chrome
en libreoffice. Opmaak, logo's en colofon staan in `_gereedschap/build_handleiding.py`. Een video
opnieuw bouwen: `python3 ../_gereedschap/maak_video.py video-script.md` (ffmpeg, Pillow, edge-tts).

De andere reeksen: https://git.lexconsultancy.nl/guido/dify-handleidingen (Dify, Nederlands),
https://git.lexconsultancy.nl/guido/dify-guides (Dify, Engels),
https://git.lexconsultancy.nl/guido/copilot-handleidingen (Microsoft 365 Copilot) en
https://git.lexconsultancy.nl/guido/gemini-handleidingen (Gems in Google Gemini).