Gemini-handleidingen

Stap-voor-stap handleidingen voor het bouwen van AI-agents (Gems) in Google Gemini voor het onderwijs. De derde reeks naast de Dify-handleidingen en de Copilot-handleidingen: dezelfde fictieve school, dezelfde zes agents, dezelfde documenten, maar gebouwd in Gemini zoals het bij elke school met Google Workspace for Education zit. Gemaakt door LeX Consultancy B.V. Alle voorbeelden spelen op Het Voorbeeldcollege (fictief); schermen vastgelegd in Gemini op 22 september 2026, in een Workspace for Education-account met Engelse interface.

Licentie: CC BY-SA 4.0 (documenten en beelden) en MIT (scripts), zie LICENSE.md. Eigenaar en contact: Guido van Dijk, guido@l-e-x.nl, guido@ai-netwerk-limburg.nl.

De vijf reeksen naast elkaar

Dezelfde zes agents, gebouwd in vier omgevingen, zodat je kunt oefenen in het platform dat je school al heeft. Kies de reeks die bij jouw omgeving past.

Reeks	Waar je bouwt	Wie mag bouwen	Kies deze als
dify-handleidingen	Dify (eigen account of eigen server)	Iedereen met een account	Je wilt het mechaniek zien: kennisbank, eigen tools, poortwachter, een mens in de lus
dify-guides	Dify, Engelstalig	Iedereen met een account	Je werkt in het Engels of internationaal
copilot-handleidingen	Microsoft 365 Copilot Chat	Elke collega met een schoolaccount	Je school draait op Microsoft 365 en je wilt niets extra's regelen
chatgpt-handleidingen	ChatGPT, Custom GPT's	Alleen met een betaald abonnement of werkruimte	Je hebt al een ChatGPT-werkruimte op school
gemini-handleidingen	Google Gemini, Gems	Elke collega met een schoolaccount	Je school draait op Google Workspace for Education

Alle reeksen: CC BY-SA 4.0 voor documenten en beelden, MIT voor de scripts. De Python-scripts in _gereedschap maken van de teksten een PDF, bouwen de dia's en de uitlegvideo's; je hebt ze niet nodig om de handleidingen te volgen of om een agent te bouwen.

Inhoud

Map	Titel	Voor wie	Omvang
01-schoolgids-assistent	Bouwen in Google Gemini: de Schoolgids-assistent (de schoolgids als bestand in de Gem, antwoorden met bronlabel, delen)	Beginners	16 pp.
02-ouderbrief-assistent	Bouwen in Google Gemini: de Ouderbrief-assistent (de schrijfwijzer als bestand, elke verandering met de regel erbij, versies per kanaal)	Mentoren, team communicatie	10 pp.
03-toetsweekplanner	Bouwen in Google Gemini: de Toetsweekplanner (rooster als tekstbestand, plan als tabel, Export to Sheets; en wat er misging met csv en lange antwoorden)	Mentoren, Experimenteerruimte	13 pp.
04-lesmateriaal-check	Bouwen in Google Gemini: de Lesmateriaal-check (UDL-rapport, docentnotitie, leerlingversie in porties met Export to Docs)	Docenten, ondersteuningscoördinatoren	13 pp.
05-studiecoach	Bouwen in Google Gemini: de Studiecoach (de complete lesbrief als kennis, oefenen zonder voorzeggen, persoonlijke berichten naar de mentor)	Docenten, mentoren	12 pp.
06-notulen-assistent	Bouwen in Google Gemini: de Notulen-assistent (transcript plakken, verslag met vijf kopjes, Export to Docs)	Sectievoorzitters, notulisten	12 pp.

Elke handleiding heeft een ingevulde ontwerpkaart, groene kaders "Zelf kiezen", een hoofdstuk "Maak hem van jou" met aanpassingen, opdrachten en een checklist, en een vergelijking met de Dify- en de Copilot-versie van dezelfde agent.

Waarvoor is welke Gem

Gem	Wat hij doet	Kennis	Patroon
Schoolgids-assistent (01)	Beantwoordt vragen over de schoolregels, met hoofdstuk en bronlabel; verwijst door als het antwoord er niet in staat	schoolgids.pdf	Voorlezen uit een document
Ouderbrief-assistent (02)	Herschrijft een conceptbrief volgens de schrijfwijzer en citeert bij elke verandering de regel; maakt berichten voor ouderapp, website of sociale media	schrijfwijzer.pdf	Regels toepassen op een tekst
Toetsweekplanner (03)	Verdeelt de toetsstof over de leermomenten volgens vijf planregels; plan als tabel, Export to Sheets	toetsrooster.txt	Vragen, plannen, tabel
Lesmateriaal-check (04)	Beoordeelt een geplakte lesbrief op zeven UDL-punten, geeft per ondersteuningsbehoefte drie aanpassingen en schrijft een leerlingversie in porties	geen	Beoordelen en herschrijven
Studiecoach (05)	Legt de lesstof uit, geeft oefenvragen en kijkt na; geen antwoorden op de opdrachten; persoonlijke berichten naar de mentor	lesbrief.pdf, compleet	Coachen met de stof als bestand
Notulen-assistent (06)	Maakt van een geplakt transcript een verslag met vijf vaste kopjes; Export to Docs	geen	Samenvatten in een vast format

Wat je nodig hebt

• Een schoolaccount in Google Workspace for Education met Gemini (gemini.google.com). Linksonder bij je naam staat Edu.
• In het linkermenu van Gemini het kopje Gems. Ontbreekt dat, dan heeft de beheerder Gems uitgezet.
• Geen extra licentie. Gemini for Education zit in alle Workspace for Education-edities, ook Fundamentals. Alles in deze reeks werkt daarmee.

Gemini naast Copilot en Dify: wat kan waar

De drie reeksen bouwen dezelfde zes agents. Dit is het verschil dat je merkt.

Wat je wilt	Gemini Gem	Copilot Chat (gratis laag)	Dify
Een agent met instructie	Ja	Ja	Ja
Kennis meegeven	Bestanden in de Gem (pdf, tekst, Word), Drive, een NotebookLM-notebook	In de instructie, maximaal 8.000 tekens	Kennisbank, zelf inrichten
Bronvermelding	Label per antwoord (PDF, TXT)	Nee	Citaten
Bestanden maken	Niet zelf; Export to Docs en Export to Sheets met één klik	Word, Excel, PowerPoint op OneDrive	Sandbox: xlsx, ics, alles
Delen	Personen, de organisatie, of iedereen met de link; via Google Classroom aan leerlingen	Binnen het tenant	Publieke link
Leerlingen	Met schoolaccount, als de beheerder Gemini voor leerlingen aanzet (alle leeftijden)	Met schoolaccount, als ingericht	Iedereen met de link
Model kiezen	Flash, Thinking of Pro per chat	Vast	Zelf, met eigen sleutel
Lange antwoorden	Breken soms af; in porties werken	Traag maar stabiel	Stabiel
Audio omzetten, mens in de lus, gesprekken teruglezen	Nee	Nee	Ja
Kosten	In Workspace for Education	In de M365-licentie	Credits of eigen sleutel

Wat Gemini het beste kan: kennis meegeven. De schoolgids, de schrijfwijzer en de complete lesbrief gaan als bestand in de Gem, zonder inkorten, en elk antwoord draagt een label naar de bron. Wat Gemini het slechtst kan (september 2026): lange antwoorden. Een studieplan van negen dagen of een volledige leerlingversie brak in onze tests af, waarna de Gem opnieuw begon zonder het gesprek te kennen. Handleiding 3 en 4 laten zien hoe je daarmee omgaat: alles in één bericht, of in porties.

Valkuilen die in de handleidingen staan

• Typen voordat het formulier klaar is: de tekst raakt kwijt. Controleer de naam bovenaan.
• Een csv- of Excel-bestand als kennis zet de Gem aan het programmeren (Show code) en laat hem het gesprek vergeten. Gebruik tekst of pdf, tenzij de Gem juist moet rekenen op data.
• Lange antwoorden breken af en beginnen opnieuw ("Hoi!", of "Daar ben ik niet voor ontwikkeld, ik ben maar een taalmodel"). Alles in één bericht, in porties vragen, of Try again.
• Een pdf bijvoegen in de chat bleef bij ons hangen; plakken werkte meteen.
• In het menu onder een antwoord staat Draft in Gmail direct onder Export to Docs.

Video's

Bij elke handleiding hoort een uitlegvideo (video-*.mp4 in de map, met ondertitels ingesloten en apart als .srt): de schermafbeeldingen uit de handleiding, verteld door een Nederlandse computerstem, als lossere vertelling van dezelfde stappen en valkuilen. De tekst staat in video-script.md; _gereedschap/maak_video.py bouwt de video opnieuw (ffmpeg, Pillow, edge-tts). Wie de stem of het tempo wil veranderen, past de kopregels van het script aan.

Video	Duur
01 De Schoolgids-assistent	10,5 min
02 De Ouderbrief-assistent	9 min
03 De Toetsweekplanner	9,5 min
04 De Lesmateriaal-check	10,5 min
05 De Studiecoach	9 min
06 De Notulen-assistent	9 min

De Gems zelf bouwen

Een Gem bestaat uit een naam, een beschrijving, een instructie en een of meer kennisbestanden. Elke map bevat instructies.txt met de volledige instructie om te plakken en de fictieve documenten om als kennis toe te voegen; de rest staat in de handleiding. Tien minuten per Gem.

Zelf bouwen of aanpassen

Elke map heeft dezelfde structuur:

handleiding-*.md      bron (dit bewerk je)
handleiding-*.pdf     gebouwde uitvoer (staat in git)
beelden/              schermafbeeldingen (zijbalk met eerdere chats vervaagd)
instructies.txt       de instructie van de Gem
video-script.md       de tekst van de uitlegvideo
video-*.mp4, .srt     de uitlegvideo met ondertitels
build.py              bouwt html, pdf en docx: python3 build.py

Alles in een keer: python3 _gereedschap/bouw_alles.py. Vereist python3-markdown, google-chrome en libreoffice. Een video opnieuw bouwen: python3 ../_gereedschap/maak_video.py video-script.md in de map van de handleiding (ffmpeg, Pillow, edge-tts). Opmaak, logo's en colofon staan in _gereedschap/build_handleiding.py.

De andere reeksen: https://git.lexconsultancy.nl/guido/dify-handleidingen (Dify, Nederlands), https://git.lexconsultancy.nl/guido/dify-guides (Dify, Engels), https://git.lexconsultancy.nl/guido/copilot-handleidingen (Microsoft 365 Copilot) en https://git.lexconsultancy.nl/guido/chatgpt-handleidingen (Custom GPT's in ChatGPT).