gemini-handleidingen/README.md

# Gemini-handleidingen

Stap-voor-stap handleidingen voor het bouwen van AI-agents (Gems) in Google Gemini voor het
onderwijs. De derde reeks naast de Dify-handleidingen en de Copilot-handleidingen: dezelfde
fictieve school, dezelfde zes agents, dezelfde documenten, maar gebouwd in Gemini zoals het bij
elke school met Google Workspace for Education zit. Gemaakt door LeX Consultancy B.V. Alle
voorbeelden spelen op Het Voorbeeldcollege (fictief); schermen vastgelegd in Gemini op
22 september 2026, in een Workspace for Education-account met Engelse interface.

Licentie: CC BY-SA 4.0 (documenten en beelden) en MIT (scripts), zie LICENSE.md.
Eigenaar en contact: Guido van Dijk, guido@l-e-x.nl, guido@ai-netwerk-limburg.nl.


## De vijf reeksen naast elkaar

Dezelfde zes agents, gebouwd in vier omgevingen, zodat je kunt oefenen in het platform dat je
school al heeft. Kies de reeks die bij jouw omgeving past.

| Reeks | Waar je bouwt | Wie mag bouwen | Kies deze als |
| --- | --- | --- | --- |
| [dify-handleidingen](https://git.lexconsultancy.nl/guido/dify-handleidingen) | Dify (eigen account of eigen server) | Iedereen met een account | Je wilt het mechaniek zien: kennisbank, eigen tools, poortwachter, een mens in de lus |
| [dify-guides](https://git.lexconsultancy.nl/guido/dify-guides) | Dify, Engelstalig | Iedereen met een account | Je werkt in het Engels of internationaal |
| [copilot-handleidingen](https://git.lexconsultancy.nl/guido/copilot-handleidingen) | Microsoft 365 Copilot Chat | Elke collega met een schoolaccount | Je school draait op Microsoft 365 en je wilt niets extra's regelen |
| [chatgpt-handleidingen](https://git.lexconsultancy.nl/guido/chatgpt-handleidingen) | ChatGPT, Custom GPT's | Alleen met een betaald abonnement of werkruimte | Je hebt al een ChatGPT-werkruimte op school |
| [gemini-handleidingen](https://git.lexconsultancy.nl/guido/gemini-handleidingen) | Google Gemini, Gems | Elke collega met een schoolaccount | Je school draait op Google Workspace for Education |

Alle reeksen: CC BY-SA 4.0 voor documenten en beelden, MIT voor de scripts. De Python-scripts in
`_gereedschap` maken van de teksten een PDF, bouwen de dia's en de uitlegvideo's; je hebt ze niet
nodig om de handleidingen te volgen of om een agent te bouwen.

## Inhoud

| Map | Titel | Voor wie | Omvang |
| --- | --- | --- | --- |
| 01-schoolgids-assistent | Bouwen in Google Gemini: de Schoolgids-assistent (de schoolgids als bestand in de Gem, antwoorden met bronlabel, delen) | Beginners | 16 pp. |
| 02-ouderbrief-assistent | Bouwen in Google Gemini: de Ouderbrief-assistent (de schrijfwijzer als bestand, elke verandering met de regel erbij, versies per kanaal) | Mentoren, team communicatie | 10 pp. |
| 03-toetsweekplanner | Bouwen in Google Gemini: de Toetsweekplanner (rooster als tekstbestand, plan als tabel, Export to Sheets; en wat er misging met csv en lange antwoorden) | Mentoren, Experimenteerruimte | 13 pp. |
| 04-lesmateriaal-check | Bouwen in Google Gemini: de Lesmateriaal-check (UDL-rapport, docentnotitie, leerlingversie in porties met Export to Docs) | Docenten, ondersteuningscoördinatoren | 13 pp. |
| 05-studiecoach | Bouwen in Google Gemini: de Studiecoach (de complete lesbrief als kennis, oefenen zonder voorzeggen, persoonlijke berichten naar de mentor) | Docenten, mentoren | 12 pp. |
| 06-notulen-assistent | Bouwen in Google Gemini: de Notulen-assistent (transcript plakken, verslag met vijf kopjes, Export to Docs) | Sectievoorzitters, notulisten | 12 pp. |

Elke handleiding heeft een ingevulde ontwerpkaart, groene kaders "Zelf kiezen", een hoofdstuk
"Maak hem van jou" met aanpassingen, opdrachten en een checklist, en een vergelijking met de
Dify- en de Copilot-versie van dezelfde agent.

## Waarvoor is welke Gem

| Gem | Wat hij doet | Kennis | Patroon |
| --- | --- | --- | --- |
| Schoolgids-assistent (01) | Beantwoordt vragen over de schoolregels, met hoofdstuk en bronlabel; verwijst door als het antwoord er niet in staat | schoolgids.pdf | Voorlezen uit een document |
| Ouderbrief-assistent (02) | Herschrijft een conceptbrief volgens de schrijfwijzer en citeert bij elke verandering de regel; maakt berichten voor ouderapp, website of sociale media | schrijfwijzer.pdf | Regels toepassen op een tekst |
| Toetsweekplanner (03) | Verdeelt de toetsstof over de leermomenten volgens vijf planregels; plan als tabel, Export to Sheets | toetsrooster.txt | Vragen, plannen, tabel |
| Lesmateriaal-check (04) | Beoordeelt een geplakte lesbrief op zeven UDL-punten, geeft per ondersteuningsbehoefte drie aanpassingen en schrijft een leerlingversie in porties | geen | Beoordelen en herschrijven |
| Studiecoach (05) | Legt de lesstof uit, geeft oefenvragen en kijkt na; geen antwoorden op de opdrachten; persoonlijke berichten naar de mentor | lesbrief.pdf, compleet | Coachen met de stof als bestand |
| Notulen-assistent (06) | Maakt van een geplakt transcript een verslag met vijf vaste kopjes; Export to Docs | geen | Samenvatten in een vast format |

## Wat je nodig hebt

- Een schoolaccount in Google Workspace for Education met Gemini (gemini.google.com). Linksonder
  bij je naam staat **Edu**.
- In het linkermenu van Gemini het kopje **Gems**. Ontbreekt dat, dan heeft de beheerder Gems
  uitgezet.
- Geen extra licentie. Gemini for Education zit in alle Workspace for Education-edities, ook
  Fundamentals. Alles in deze reeks werkt daarmee.

## Gemini naast Copilot en Dify: wat kan waar

De drie reeksen bouwen dezelfde zes agents. Dit is het verschil dat je merkt.

| Wat je wilt | Gemini Gem | Copilot Chat (gratis laag) | Dify |
| --- | --- | --- | --- |
| Een agent met instructie | Ja | Ja | Ja |
| Kennis meegeven | Bestanden in de Gem (pdf, tekst, Word), Drive, een NotebookLM-notebook | In de instructie, maximaal 8.000 tekens | Kennisbank, zelf inrichten |
| Bronvermelding | Label per antwoord (PDF, TXT) | Nee | Citaten |
| Bestanden maken | Niet zelf; Export to Docs en Export to Sheets met één klik | Word, Excel, PowerPoint op OneDrive | Sandbox: xlsx, ics, alles |
| Delen | Personen, de organisatie, of iedereen met de link; via Google Classroom aan leerlingen | Binnen het tenant | Publieke link |
| Leerlingen | Met schoolaccount, als de beheerder Gemini voor leerlingen aanzet (alle leeftijden) | Met schoolaccount, als ingericht | Iedereen met de link |
| Model kiezen | Flash, Thinking of Pro per chat | Vast | Zelf, met eigen sleutel |
| Lange antwoorden | Breken soms af; in porties werken | Traag maar stabiel | Stabiel |
| Audio omzetten, mens in de lus, gesprekken teruglezen | Nee | Nee | Ja |
| Kosten | In Workspace for Education | In de M365-licentie | Credits of eigen sleutel |

Wat Gemini het beste kan: kennis meegeven. De schoolgids, de schrijfwijzer en de complete lesbrief
gaan als bestand in de Gem, zonder inkorten, en elk antwoord draagt een label naar de bron. Wat
Gemini het slechtst kan (september 2026): lange antwoorden. Een studieplan van negen dagen of een
volledige leerlingversie brak in onze tests af, waarna de Gem opnieuw begon zonder het gesprek te
kennen. Handleiding 3 en 4 laten zien hoe je daarmee omgaat: alles in één bericht, of in porties.

## Valkuilen die in de handleidingen staan

- Typen voordat het formulier klaar is: de tekst raakt kwijt. Controleer de naam bovenaan.
- Een csv- of Excel-bestand als kennis zet de Gem aan het programmeren (**Show code**) en laat hem
  het gesprek vergeten. Gebruik tekst of pdf, tenzij de Gem juist moet rekenen op data.
- Lange antwoorden breken af en beginnen opnieuw ("Hoi!", of "Daar ben ik niet voor ontwikkeld, ik
  ben maar een taalmodel"). Alles in één bericht, in porties vragen, of **Try again**.
- Een pdf bijvoegen in de chat bleef bij ons hangen; plakken werkte meteen.
- In het menu onder een antwoord staat **Draft in Gmail** direct onder **Export to Docs**.

## Video's

Bij elke handleiding hoort een uitlegvideo (`video-*.mp4` in de map, met ondertitels ingesloten
en apart als `.srt`): de schermafbeeldingen uit de handleiding, verteld door een Nederlandse
computerstem, als lossere vertelling van dezelfde stappen en valkuilen. De tekst staat in
`video-script.md`; `_gereedschap/maak_video.py` bouwt de video opnieuw (ffmpeg, Pillow,
edge-tts). Wie de stem of het tempo wil veranderen, past de kopregels van het script aan.

| Video | Duur |
| --- | --- |
| 01 De Schoolgids-assistent | 10,5 min |
| 02 De Ouderbrief-assistent | 9 min |
| 03 De Toetsweekplanner | 9,5 min |
| 04 De Lesmateriaal-check | 10,5 min |
| 05 De Studiecoach | 9 min |
| 06 De Notulen-assistent | 9 min |

## De Gems zelf bouwen

Een Gem bestaat uit een naam, een beschrijving, een instructie en een of meer kennisbestanden.
Elke map bevat `instructies.txt` met de volledige instructie om te plakken en de fictieve
documenten om als kennis toe te voegen; de rest staat in de handleiding. Tien minuten per Gem.

## Zelf bouwen of aanpassen

Elke map heeft dezelfde structuur:

    handleiding-*.md      bron (dit bewerk je)
    handleiding-*.pdf     gebouwde uitvoer (staat in git)
    beelden/              schermafbeeldingen (zijbalk met eerdere chats vervaagd)
    instructies.txt       de instructie van de Gem
    video-script.md       de tekst van de uitlegvideo
    video-*.mp4, .srt     de uitlegvideo met ondertitels
    build.py              bouwt html, pdf en docx: python3 build.py

Alles in een keer: `python3 _gereedschap/bouw_alles.py`. Vereist python3-markdown, google-chrome
en libreoffice. Een video opnieuw bouwen: `python3 ../_gereedschap/maak_video.py video-script.md`
in de map van de handleiding (ffmpeg, Pillow, edge-tts). Opmaak, logo's en colofon staan in
`_gereedschap/build_handleiding.py`.

De andere reeksen: https://git.lexconsultancy.nl/guido/dify-handleidingen (Dify, Nederlands),
https://git.lexconsultancy.nl/guido/dify-guides (Dify, Engels),
https://git.lexconsultancy.nl/guido/copilot-handleidingen (Microsoft 365 Copilot) en
https://git.lexconsultancy.nl/guido/chatgpt-handleidingen (Custom GPT's in ChatGPT).